“Chỉ cần ta thực sự hiện diện và lắng nghe đối phương bằng cả trái tim, đó đã là một hành động đầy yêu thương tạo nên một sức mạnh nội tại không gì lay chuyển được.” — Sharon Saltzberg

Tôi đang giảng dạy tại một trường cao đẳng nghệ thuật nhỏ ở Minnesota. Suốt 20 năm qua, tôi đã đưa Phương pháp Vòng tròn (The Circle Way) vào các tiết học của mình, nhưng có lẽ ấn tượng nhất vẫn là khóa học kéo dài một tháng mang tên: "Bứt phá: Rèn luyện sức bật tinh thần cho sinh viên".

Lớp học này là về sức bật tinh thần - hay đúng hơn là khả năng 'hồi phục' sau những va vấp. Chúng ta có thể hiểu đó là sức mạnh để vượt qua nghịch cảnh, hoặc là một bộ kỹ năng giúp ta chèo lái con tàu cuộc đời qua những giai đoạn khó khăn. Đó còn là khả năng thích nghi linh hoạt trước những tổn thương, bi kịch hay những áp lực dồn nén bấy lâu.

Dù mỗi người có một định nghĩa khác nhau, nhưng có một thực tế mà ai cũng thấy rõ: ngày càng có nhiều bạn trẻ bước vào ngưỡng cửa đại học mà chưa được trang bị đủ 'đề kháng' để đối mặt với những áp lực và kỳ vọng đè nặng trên vai.

Tôi xây dựng khóa học này sau hơn 35 năm đứng trên bục giảng. Suốt ngần ấy thời gian, tôi đã đau lòng chứng kiến biết bao sinh viên thông minh, đầy tiềm năng nhưng lại hoàn toàn sụp đổ trước những áp lực học tập và các mối quan hệ xã hội."

Dựa trên cấu trúc và những nguyên tắc vàng của The Circle Way, khóa học mở ra cho các em một thế giới mới với những công cụ và tư duy về sự kiên cường, vốn được đúc kết từ những nghiên cứu mới nhất của Tâm lý học Tích cực và Y học Thân - Tâm. Dù giáo trình dựa trên những nghiên cứu khoa học về Tâm lý học Tích cực, nhưng tôi tin rằng chính "phép màu" từ những vòng tròn chia sẻ mới là thứ thực sự thay đổi các em.

Khóa học thường có khoảng 20-24 bạn trẻ mười tám, đôi mươi. Mỗi em đến với một tâm thế riêng: có em vừa trải qua biến cố lớn, có em lại đang vật lộn với những lo âu đời thường, hoặc đơn giản có em chỉ tò mò muốn sống tốt hơn. Chúng tôi dành cho nhau 3 tiếng mỗi ngày, liên tục trong 4 tuần.

1. Sự tỉnh thức (Mindfulness) – Điểm tựa để bắt đầu

Mỗi sáng, chúng tôi bắt đầu bằng sự im lặng. Cả lớp cùng tập yoga nhẹ nhàng để kết nối hơi thở và vận động. Trong thế giới đầy ắp thông tin và những nỗi lo về tương lai, đây là lúc các em được mời gọi để trở về với hiện tại.

Jon Kabat-Zinn định nghĩa sự tỉnh thức chính là "trạng thái nhận biết nảy sinh từ việc ta chủ động chú tâm vào giây phút hiện tại, với một thái độ không phán xét, để cảm nhận trọn vẹn từng khoảnh khắc đang trôi qua." Với tôi, định nghĩa ấy dường như cũng đang mô tả chính xác sự tập trung và ý niệm mà tôi cảm nhận được mỗi khi ngồi trong vòng tròn.

Nhà tâm lý học Diana Fosha từng khẳng định: "Cội nguồn của sức bật nội tâm nằm ở cảm giác ta được nâng đỡ trong tâm trí và trái tim của một người khác - người đang thực sự thấu cảm, kết nối và hiện diện trọn vẹn bên ta." Đây chính là lúc trải nghiệm trong vòng tròn khơi dậy và bồi đắp sức mạnh nội tại. Đó là một phép màu đầy mê hoặc: cảm giác sâu sắc khi được ôm ấp bởi tâm trí và trái tim của từng người đang ngồi quanh vòng tròn ấy.

2. Sự kết nối – Khi ta được "thấy" và "nghe"

Các nghiên cứu đã chứng minh một sự thật rõ ràng: Những ai sở hữu sự kết nối sâu sắc với cộng đồng thường có khả năng phục hồi mạnh mẽ hơn, sống hạnh phúc hơn và luôn tràn đầy nhựa sống. Kết nối không chỉ là thuốc chữa lành cho sự cô đơn, mà còn là bệ phóng cho sự trưởng thành vượt bậc.

"Brené Brown định nghĩa kết nối chính là nguồn năng lượng hiện hữu giữa người với người khi họ cảm thấy mình thực sự được nhìn nhận, được lắng nghe và được trân trọng. Đó là khi chúng ta có thể trao đi và nhận lại mà không sợ bị phán xét; là khi ta tìm thấy được nguồn dinh dưỡng lành mạnh và sức mạnh tinh thần từ chính mối quan hệ đó."

Trong khoá học của tôi có một câu chuyện về Alexander – một cậu học trò khá đặc biệt. Cậu ấy thường xuyên lo âu, hay có những cử động tay chân vô thức khi căng thẳng và luôn muốn mọi thứ phải thật hoàn hảo.

Vào ngày cuối cùng, chúng tôi tổ chức một "Vòng tròn Biết ơn". Khi đến lượt mình, Alexander đã rất run. Nhưng rồi, những lời yêu thương từ các bạn khác bắt đầu đổ dồn về phía cậu. Các bạn cảm ơn vì cậu đã chỉ họ cách gấp thảm yoga đúng cách, cảm ơn những lời chào bằng tiếng Đức thân thiện của cậu ngoài hành lang... Tôi đã thấy sự lo lắng trên khuôn mặt Alexander tan biến. Cậu ấy ngồi cao hơn, tự tin hơn hẳn. Khoảnh khắc ấy thật thiêng liêng, khi chúng ta nhìn thấy và trân trọng những điều tốt đẹp nhất ở một người.

3. Kỹ năng và Thực hành – Những công cụ nhỏ tạo ra thay đổi lớn

Chúng tôi cùng nhau thực hành những thói quen tốt cho tâm trí:

• Học cách "tạm dừng" một nhịp trước khi phản ứng.
• Nhìn ra thế mạnh của bản thân.
• Chăm sóc cơ thể (ngủ đủ, ăn ngon, tập luyện).
• Học cách bao dung với chính mình.

Chúng tôi đồng ý sẽ tạm dừng lại khi có tín hiệu, hoặc khi bất kỳ ai cảm thấy cần một khoảng lặng.' Việc thực hiện cam kết này ngay trong vòng tròn giúp các em sinh viên thực sự 'sống' cùng trải nghiệm đó. Thực hành một 'khoảng lặng tỉnh thức'  cho phép bản thân xử lý những gì đang diễn ra ngay lúc này, rồi mới chọn cách phản hồi chính là chìa khóa để đưa ra những quyết định sáng suốt. Đúng như Sirois đã nói: 'Sự thông tuệ chính là viên đá tảng xây nên lòng kiên cường.

4. Lòng can đảm – Sức mạnh từ sự chân thật

Bất kỳ sự thay đổi tích cực nào trong đời cũng đều đòi hỏi chúng ta phải dám bộc lộ những phần mong manh, mềm yếu bên trong và chấp nhận cả những rủi ro đi kèm.

Tôi nhớ mãi về Jordan, một cô gái khá khép kín, không dùng mạng xã hội hay điện thoại. Một ngày nọ, Jordan đã lấy hết can đảm để nói với cả lớp: "Điều khó khăn nhất với mình ở trường là phải ăn cơm một mình trong nhà ăn. Mình thực sự không muốn cảm thấy cô đơn như vậy nữa."

Tiếng chuông lặng đi một nhịp. Và rồi, phép màu xuất hiện. Các bạn khác lập tức lên tiếng: "Mấy giờ bạn ăn sáng? Mình sẽ ăn cùng bạn", "Để mình đi ăn trưa với bạn nhé".

Chỉ trong tích tắc, những nhóm nhỏ được hình thành để đồng hành cùng Jordan. Nguyên tắc "Hãy nói ra điều bạn cần và giúp đỡ những gì bạn có thể" đã trở thành sợi dây cứu sinh cho một người và thắt chặt niềm tin cho cả tập thể.

Với tôi, tháng Giêng ở Minnesota không hề lạnh lẽo. Nó luôn ấm áp bởi những ký ức về vòng tròn chia sẻ, nơi những người trẻ dám sống thật, dám can đảm và cùng nhau trở nên vững vàng hơn trước cuộc đời.

‍