Bài viết này được biên tập lại từ tập podcast Người Tiếp Lửa với khách mời là chị Kim Phượng, người đang công tác tại một trường phổ thông nội trú tại Cần Thơ. Với triết lý sâu sắc "Chăm sóc người chăm sóc", chị Phượng cùng người đồng hành đã kiên nhẫn gieo những hạt mầm thấu cảm và hạnh phúc vào không gian trường học, nơi cả giáo viên và học sinh đều được nâng đỡ.

PHẦN 1: CƠ DUYÊN ĐẾN VỚI VÒNG TRÒN

Host Nam: Chào chị Phượng! Rất vui được trò chuyện cùng chị ngày hôm nay. Mang vòng tròn vào trường học - đặc biệt là cho đội ngũ giáo viên - là một mảnh ghép vô cùng ý nghĩa. Cơ duyên nào đã thôi thúc chị tìm đến và muốn làm chủ phương pháp này?

Chị Kim Phượng: Chào Nam và các thính giả. Chị cảm thấy rất may mắn khi được làm việc trong một ngôi trường có phương châm: để nhân viên trải nghiệm hạnh phúc, từ đó mang những điều tử tế và hạnh phúc về cho học sinh.

Trải nghiệm đầu tiên của chị đến rất tự nhiên, thậm chí nó cũng không có đúng chuẩn là một vòng tròn như mình đã được tham khảo trên các tài liệu đâu. Nó diễn ra vào một buổi tối khi đội nhóm của chị đi tham gia một chương trình “học ngành dọc”. Sau một ngày dài hoạt động năng nổ, cả nhóm bỗng muốn tìm một không gian trầm lắng, kết nối. Vòng tròn xuất hiện mộc mạc như thế, và tối hôm đó bọn chị đã có những chia sẻ cực kỳ sâu sắc.

Sau lần đó, và những lần chứng kiến một bạn đồng nghiệp bên mảng tham vấn tâm lý dẫn dắt vòng tròn ở trường chạm đến cảm xúc của mọi người, Chị nhận ra sau mỗi một cái lần mà mình được tham gia vòng tròn như vậy, mình cảm giác là mình được vỗ về rất nhiều, và mình thấy những cái người cùng tham gia với mình họ cũng có những cái cảm xúc như vậy.

Chị nảy sinh một khát khao: chính mình phải là người dẫn dắt để mang cảm giác được ôm ấp, xoa dịu này đến cho học sinh và đội ngũ giáo viên của mình. May mắn là đúng lúc đó khóa Thực hành The Circle Way của Tròn Lành khai giảng, hai chị em đã rủ nhau đăng ký học ngay để hiện thực hóa ước mơ gieo hạt của mình .

PHẦN 2: CHUỖI "LÀM VƯỜN" VÀ CHIẾN LƯỢC "CHĂM SÓC NGƯỜI CHĂM SÓC"

Host Nam: Môi trường công sở hay trường học thường có rất nhiều rào cản tâm lý khi nói về cảm xúc. Khi quyết tâm mang vòng tròn về trường,chị và bạn đồng hành đã bắt đầu những bước đi đầu tiên như thế nào để tháo gỡ rào cản của giáo viên? 

Chị Kim Phượng: Cá tính của chị là một người khá quyết liệt. Khi đi học khóa The Circle Way, mục tiêu duy nhất của chị là phải mang được phương pháp này về ứng dụng cho học sinh và cán bộ giáo viên ở trường. Và bọn chị đã chọn cách bắt đầu bằng việc cho chính các thầy cô được trải nghiệm trước.

Vào đợt hè vừa rồi, bọn chị tổ chức một chuỗi chương trình dành riêng cho giáo viên chủ nhiệm và giáo viên quản nhiệm mang tên "Chuỗi Làm Vườn". Chị rất yêu cái tên này, bởi vì tụi chị muốn là mình sẽ có cái công đoạn là làm đất, gieo hạt rồi chăm bón đó rồi cho nó nảy mầm. Và cái đoạn mà cho các bạn trải nghiệm vòng tròn chính là quây quần mùa gặt.

Thầy cô là những người ngày đêm đi chăm sóc học sinh, nhưng họ lại dễ quên đi việc chăm sóc chính mình. Ở trường chị có một triết lý rất thấm thía là "Chăm sóc người chăm sóc". Qua các vòng tròn mùa gặt đó, chị phát hiện ra thầy cô giáo có nhu cầu được vỗ về, dãi bày cảm xúc vô cùng lớn mà trước giờ họ chưa có cơ hội. Khi được trải nghiệm, mọi người đều cảm thấy ấm áp, ủng hộ và mong muốn được học sâu hơn.

Từ bước đệm đó, bọn chị mở ra hai buổi giới thiệu bài bản hơn về lịch sử, thành tố, và tiến trình vòng tròn. Hoạt động cuối buổi diễn ra rất đáng yêu: mọi người tự pitching các ý tưởng về vòng tròn và sau đó cho đi tìm cặp đôi mà cảm thấy hợp với mình để lôi kéo... Khi nào mọi người sẵn sàng đón vòng tròn thì bọn chị sẽ cùng tham gia để hỗ trợ.

PHẦN 3: NGHỆ THUẬT CO-HOSTING: NƯƠNG TỰA VÀO SỰ TOÀN VẸN CỦA VÒNG TRÒN

Host Nam: Bởi vì đây là chương trình tập huấn bắt buộc, chắc chắn sẽ có những thầy cô giáo đến với tâm thế dè chừng hoặc vì "bị yêu cầu". Chị và bạn đồng hành đã làm gì để tạo nên một không gian đủ an toàn và tháo gỡ sự căng thẳng của chính người điều phối? 

Chị Kim Phượng: Đúng là ban đầu bọn chị cũng có những e ngại. Thầy cô giáo thường có nhiều rào cản hơn học sinh rất nhiều. Vì thế, trước khi bước vào phòng họp, hai chị em phải động viên và cam kết với nhau trước: "Bọn mình cần phải nương theo sự toàn vẹn của vòng tròn. Lỡ chẳng may mà có im lặng thì tụi mình cũng phải chấp nhận điều đó nha."

Để giúp thầy cô thả lỏng , bọn chị đã thiết kế các chất liệu rất vi tế:

• Phá băng vui nhộn: Dành ra 5 phút đầu để chơi trò chơi kết nối "vui banh nóc" giúp phá tan sự e ngại.
• Tính thời điểm và câu hỏi chạm: Bọn chị chọn thời điểm cuối năm học - lúc mọi người có rất nhiều chất chứa, niềm vui lẫn những điều đọng lại chưa được giải quyết. Bọn chị đặt câu hỏi: "Nếu như phải kể lại một cái điều gì đó mà bạn đã từng bỏ qua cái cảm xúc của bản thân mình thì đó sẽ là cái điều gì?" .
• Hoạt động "Chặng đường tôi qua": Mọi người được phát một cọng dây gân để thắt những nút thắt đáng nhớ (vui hay buồn) trong hành trình qua. Quá trình hồi tưởng này giúp họ trân trọng cả những giọt nước mắt lẫn niềm vui.
• Sự tiên phong dũng cảm: Khi một vài cá nhân dũng cảm lên tiếng chia sẻ trước, tinh thần đó lập tức lan tỏa, khiến mọi người mạnh dạn nói ra tiếng nói của mình, ôm nhau khóc vì được thấu hiểu.

Host Nam: Em rất xúc động trước hình ảnh hai chị em cùng nâng đỡ không gian. Sự tương tác và nương tựa giữa hai người có màu sắc năng lượng trái ngược nhau đã diễn ra thế nào? 

Chị Kim Phượng: Chị vô cùng biết ơn người bạn đồng hành này, bạn ấy là nguồn cảm hứng lớn nhất của chị. Bạn ấy dẫn dắt vòng tròn rất tự nhiên, sâu lắng và thiên về cảm xúc, chữa lành. Ngược lại, cá tính của chị thì nghịch ngợm, năng lượng lại nhanh và vui nhộn.

Lúc đầu chị rất tự ti, nói với bạn ấy: "Chị không tự tin làm mảng cảm xúc đâu, để chị làm người bảo trợ rung chuông, canh giờ, thu hoạch cho em thôi". Nhưng bạn ấy đã khích lệ chị thử sức. Thế là hai chị em chia việc: bạn ấy đảm nhận những phần nặng về cảm xúc, còn chị dẫn dắt những phần vui tươi như check-in, check-out.

Sự nương tựa này giúp chị nhận ra một bài học lớn: Màu sắc năng lượng vui vẻ của chị vẫn có thể làm nên những vòng tròn về học tập, chuyên môn hoặc những kỷ niệm vui, chứ không nhất thiết vòng tròn lúc nào cũng phải trầm buồn, sâu lắng.

Bọn chị thậm chí còn mua bộ thẻ câu hỏi của Tròn Lành về, cùng nhau chơi trò bốc thẻ ngẫu nhiên để điều hành cuộc họp. Cứ một đứa dám xúi thì một đứa dám làm... bốc được câu hỏi nào thì mình dùng nó để điều hành vòng tròn ngày hôm đó luôn. Sự liều lĩnh đầy thú vị này đã mang đến rất nhiều niềm vui mới cho vòng tròn.

PHẦN 4: NHỮNG HẠT GIỐNG NỞ HOA TRONG TRƯỜNG HỌC

Host Nam: Sau những nỗ lực "gieo hạt" và "chăm bón", chị đã nhìn thấy những chuyển biến thực tế nào đang diễn ra trong trường học của mình?

Chị Kim Phượng: Chị vô cùng hạnh phúc khi thấy những hạt mầm đang âm thầm bén rễ và lớn lên mỗi ngày:

• Đêm lắng đọng cho học sinh lớp 10: Vì đặc thù là trường nội trú, các bạn học sinh lớp 10 khi mới vào trường thường rất lạ lẫm, nhớ nhà. Tuần đầu tiên trước năm học mới, bọn chị đã nhờ các thầy cô chủ nhiệm và quản nhiệm ngồi lại cùng các con trong một "Đêm lắng đọng". Không cần gọi tên "vòng tròn" để tránh áp lực, không gian này đã giúp các con cởi mở, kết nối sâu sắc và giúp thầy cô hiểu rõ nhu cầu của học sinh để hỗ trợ tốt nhất.
• Gỡ rối mâu thuẫn giáo viên - học sinh: Có một lớp 10 gặp khúc mắc giữa giáo viên chủ nhiệm và học sinh. Bạn giáo viên đã nhờ chị hỗ trợ một tiết sinh hoạt lớp. Dù tiến trình hôm đó không hoàn toàn đúng chuẩn sách giáo khoa, nhưng nhờ tinh thần nương tựa vào sự toàn vẹn của vòng tròn, buổi gặp gỡ đã đi đúng hướng. Vài ngày sau, thầy chủ nhiệm báo tin: "Chị ơi, em với các con đang ổn áp lại rồi nghe" khiến chị vô cùng hạnh phúc.
• Câu lạc bộ tâm lý học đường do học sinh tự vận hành: Người bạn đồng hành của chị (phụ trách tham vấn tâm lý) đã truyền cảm hứng để các con tự đề xuất thành lập câu lạc bộ tâm lý học đường. Chính các con giờ đây đang tự thực hành đón nhận và vận hành những vòng tròn nhỏ trong câu lạc bộ của mình.
• Sự chuyển hóa của giáo viên: Khi được hỏi về dự định sau trải nghiệm, hầu hết giáo viên đều nói: "Em muốn mang tinh thần vòng tròn này về cho học sinh của em".

Bọn chị luôn động viên thầy cô tháo gỡ áp lực kỹ thuật bằng triết lý: "Không nhất định tụi mình cũng phải ngồi trong một vòng tròn chuẩn chỉnh như vậy. Cái tinh thần là rất quan trọng. Làm sao để những lúc gặp nhau rất ngắn thôi nhưng tụi mình đều giữ vững tinh thần là lắng nghe nhau, không phán xét để có cái không gian trò chuyện, thấu hiểu nhau..."

PHẦN 5: 3 BÍ KÍP CỦA NGƯỜI ĐIỀU PHỐI

Host Nam: Nếu đúc kết lại những bài học xương máu cho các anh chị em muốn gieo hạt vòng tròn vào trường học hoặc tổ chức, chị sẽ gửi gắm những lời khuyên nào?

Chị Kim Phượng: Chị xin đúc kết 3 bí kíp từ hành trình thực tế của mình:

1. Sự Tin tưởng: Phải tin tưởng vào bản thân, tin tưởng vào người đồng hành nâng đỡ cùng mình, và tin tưởng cả những người tham gia. Dù tiến trình có "bẻ lái" không như kịch bản, sự tin tưởng sẽ giúp bạn vững vàng điều hướng tự nhiên. Đồng thời, mình cũng phải tin tưởng vào những người đang cùng tham dự với mình.
2. Tính Thời điểm: Lựa chọn thời điểm thích hợp sẽ quyết định sức chạm của câu hỏi mời gọi đến người tham gia (như cách bọn chị chọn thời điểm cuối năm học khi cảm xúc đã chín muồi).
3. Cách dùng ngôn ngữ: Linh hoạt trong cách gọi tên để phù hợp với bối cảnh đối tượng. Không nhất thiết phải gọi là "Vòng tròn", có thể gọi là "Đêm lắng đọng" hay "Buổi làm vườn" để tháo gỡ rào lực tâm lý cho người tham gia.

Host Nam: Còn về cá nhân chị, sự chuyển dịch lớn nhất mà chị muốn ghi nhận ở bản thân sau hành trình này là gì?

Chị Kim Phượng: Đó là việc chị đã biết đi chậm lại để kiên nhẫn lắng nghe người khác một cách chú tâm hơn. Với một người luôn tràn đầy năng lượng nhanh, vui nhộn và đôi khi ào ào như chị, việc ngồi im lặng lắng nghe chú tâm từng là một thử thách rất lớn. Nhưng nhờ thực hành vòng tròn, chị hiểu điều này quan trọng như thế nào, và đó chính là món quà thu hoạch lớn nhất của chị cho đến thời điểm này

Host Nam: Em cảm nhận được sự ấm áp, sự dấn thân và một niềm tin mãnh liệt vào con người từ chị Phượng. Em xin mượn lời nhắn gửi của chị gửi tới thính giả: Hãy dũng cảm dấn thân thử nghiệm, tìm kiếm một người đồng hành để cùng học cách nương tựa, và nhạy bén chọn đúng thời điểm để mở ra những cuộc trò chuyện đáng có. Cảm ơn chị Phượng rất nhiều! 

‍