Dù lớn lên ở vùng Trung Tây nước Mỹ, tôi vẫn luôn dành một tình yêu đặc biệt cho biển cả. Những vỏ ốc biển có sức hút kỳ lạ với tôi đến mức, tôi sưu tầm chúng và trưng bày khắp nhà – điều này đôi khi khiến ông xã tôi không mấy hài lòng. Dẫu chúng chẳng còn công năng gì với những sinh vật đã tạo ra chúng, nhưng với tôi, đó là những tác phẩm nghệ thuật đã hoàn thành sứ mệnh. Chúng độc bản, bí ẩn và đẹp đẽ.

Là một đứa trẻ lớn lên trong bối cảnh đầy biến động của những năm 1960, tôi là sản phẩm của một hệ thống giáo dục vẫn còn nặng nề với những giá trị cũ, ngay cả khi phong trào quyền công dân đang trỗi dậy mạnh mẽ, đòi hỏi quyền tiếp cận bình đẳng với giáo dục chất lượng cho mọi học sinh. Khi còn là một giáo viên tập sự, tôi luôn bị cuốn hút bởi những cá nhân có tư duy tiến bộ – những người hiểu rằng cần phải thay đổi nếu muốn hệ thống giáo dục thực hiện được lời hứa của nó. Trong suốt sự nghiệp từ giáo viên trường phổ thông cho đến giảng viên đại học, tôi đã dành thời gian để tích lũy những tư duy về việc học và nghệ thuật dạy học. Tôi đến với giáo dục và gắn bó với nghề là nhờ những người thầy đã truyền cảm hứng, giúp tôi nhận ra sự chuyển mình tất yếu của ngành, cũng như dạy tôi cách phân loại đâu là những "vỏ ốc" cần giữ lại, và đâu là những thứ đã không còn phù hợp.

Khi bắt đầu sự nghiệp, tôi thường ngồi thành vòng tròn cùng học trò. Với trẻ nhỏ, đó là điều tự nhiên, nhưng tôi nhận ra phương pháp này cũng rất hiệu quả với học sinh tiểu học lớn và học sinh trung học cơ sở. Sau đó, ở cương vị người phát triển chuyên môn giáo dục, tôi và các đồng nghiệp đã lan tỏa mô hình "vòng tròn" này đến các giáo viên khác và áp dụng ngay trong lớp học của họ. Tò mò trước việc những hành động đơn giản ấy có thể thay đổi cách giáo viên và học sinh tương tác, tôi bắt đầu nghiên cứu sâu hơn và tìm thấy phương pháp The Circle Way của Christina Baldwin và Ann Linnea.

Tháng 6 năm 2014, tôi tham gia một khóa đào tạo The Circle Way tại Lelystad, Hà Lan. Chứng kiến các chuyên gia châu Âu vận hành phương pháp này là một trải nghiệm khai sáng, khiến tôi trăn trở và chiêm nghiệm sâu sắc trong những ngày sau đó. Tôi kết thúc chuyến đi bằng một kỳ nghỉ cá nhân ba ngày bên bờ biển, đi dọc bờ Bắc Hải từ sáng sớm đến tối muộn, để sắp xếp lại những ý niệm về "vòng tròn" trong tâm trí mình.

Trong một buổi đi dạo ấy, tôi bắt gặp một giáo viên và nhóm học sinh đầy năng lượng. Người thầy kéo một chiếc lưới nạo vét ra phía xa, trong khi lũ trẻ chạy nhảy hò reo như những sinh linh hoang dã trên bãi cát, cùng nhau kéo một sợi dây dài nối với lưới dọc theo mép sóng. Khi chiếc lưới đã nằm dưới mặt nước, người thầy quay lại với học trò, và họ cùng nhau hợp sức kéo “chiến lợi phẩm” lên bờ, phơi bày cả một đống báu vật lấp lánh dưới chân.

Lũ trẻ quây thành vòng tròn, ríu rít bằng tiếng Hà Lan, cùng nhau phân loại những gì còn sống và những gì không. Chúng dồn sự chú ý vào tâm điểm, tự giác nhường chỗ cho nhau. Những âm thanh ồn ào vội vã dần dịu lại khi chúng bắt đầu lắng nghe nhau thảo luận về những gì vừa tìm thấy. Những sinh vật còn sống, không thể đợi thủy triều lên để quay về biển, được lũ trẻ cẩn thận thả lại, trong khi phần còn lại cứ để sóng nước tự khắc phục. Suốt cả buổi sáng, lớp học lặp đi lặp lại quy trình ấy, không biết mệt mỏi, lao xuống nước rồi lại quay lên, tất cả cùng đắm mình trong sự tìm tòi đầy đam mê và gắn kết.

Quan sát nhóm học sinh hợp tác đầy ăn ý ấy dưới lăng kính của phương pháp vòng tròn, tôi nhận ra mình đang được chứng kiến một bài giảng mẫu mực, nơi phương pháp vòng tròn đóng vai trò như một "chiếc khung" nâng đỡ. Nhóm học sinh trải qua từng bước của quá trình tìm hiểu, thể hiện mức độ tin tưởng cao dựa trên sự tôn trọng lẫn nhau. Qua việc khám phá chủ động, niềm say mê nội dung đã làm sâu sắc thêm sự gắn kết của các em. Trải nghiệm học tập dựa trên đối thoại này đòi hỏi sự lãnh đạo chia sẻ, và cuối cùng dẫn đến quyền làm chủ chung đối với quá trình học tập.

Khi sưu tầm vỏ ốc, tôi thường mong có một chiếc hộp để cất giữ những báu vật ấy. Trên bãi biển hôm đó, tôi chợt hiểu rằng, "vòng tròn" không chỉ là một chiến lược hiệu quả, mà còn là một cách sống trong lớp học – một "chiếc hộp văn hóa" an toàn, hòa nhập và linh hoạt để chứa đựng những thực hành giáo dục tốt nhất.

Khi quay lại giảng dạy tại khoa Giáo dục của Đại học Hastings, tôi bắt đầu áp dụng mô hình "lớp học vòng tròn". Tôi làm việc với các giáo viên tương lai để xây dựng mối quan hệ và nuôi dưỡng năng lượng của không gian học tập bằng cách đảm bảo các thỏa thuận, thực hành và nguyên tắc của Phương pháp Vòng Tròn được thiết lập. Chúng tôi đưa ra các quyết định về nội dung dựa trên tinh thần truy vấn, và định hình phương pháp giảng dạy thông qua trải nghiệm và cấu trúc đối thoại. Vòng tròn không còn là một hoạt động đơn lẻ, mà trở thành cách chúng tôi hiện diện bên nhau. Sau một khóa đào tạo khác với Christina và Ann vào mùa thu năm đó, tôi nhận ra rằng việc định hình phương pháp này sẽ giúp tôi trở thành một giáo viên/người dẫn dắt hiệu quả hơn, đồng thời làm rõ những khả năng khi kiến tạo một "lớp học vòng tròn".

Trong lúc tôi tổng hợp và phát triển các tư liệu để tạo thành cuốn Field Book các sinh viên của tôi cũng lần lượt tốt nghiệp. Trong không gian an toàn của văn hóa vòng tròn tại đại học, việc các em dám thử nghiệm những điều mới mẻ trong tương lai dường như là điều khả thi. Tuy nhiên, khi bước ra khỏi môi trường sư phạm để đến với các hệ thống giáo dục thực tế, các em mới đối mặt với áp lực phải dũng cảm đến nhường nào mới có thể duy trì những phương pháp phi truyền thống trong lớp học của mình.

Với nhiều người, những tài liệu tôi chia sẻ khi còn trên giảng đường đã trở thành tấm bản đồ và điểm tham chiếu quan trọng khi chính họ trở thành giáo viên. Những sinh viên chịu ảnh hưởng sâu sắc nhất từ văn hóa vòng tròn học tập đã chứng tỏ sự sẵn sàng cao độ trong việc áp dụng phương pháp đổi mới, thậm chí sẵn sàng trở thành những người thầy giáo tạo ra sự thay đổi. Chính vì vậy, tôi thiết kế cuốn sách này nhằm cung cấp thật nhiều cơ hội cho các sinh viên ngành giáo dục – cả hiện tại và tương lai – được tham gia vào mô hình vòng tròn, để rồi một ngày nào đó, chính họ sẽ dùng nó để xây dựng văn hóa cho lớp học của riêng mình.

Sau khi tốt nghiệp, Ryan Garder đã áp dụng The Circle Way để thiết lập văn hóa lớp học trong hai năm đầu tiên làm giáo viên toán cấp ba. Từ việc thay đổi cách sắp xếp lớp học, khuyến khích học sinh hợp tác cho đến các thỏa thuận giữa giáo viên và học sinh, Ryan nhận thấy tác động tích cực đến thành tích học tập của các em trong suốt năm học. Bước sang năm thứ ba, trọng tâm của Ryan là tạo ra một văn hóa mà ở đó học sinh hoàn toàn tham gia vào cuộc đối thoại cộng tác thông qua việc truy vấn.

Khi tôi hỏi điều gì vẫn khiến anh ấy gắn bó với phương pháp này, Ryan chia sẻ rằng tại một hội nghị toán học quốc gia, anh và các đồng nghiệp đã nghe "rất nhiều về tầm quan trọng của việc 'đấu tranh hiệu quả' (productive struggle) trong toán học và cách học sinh cần có cơ hội được 'thất bại' trong một môi trường an toàn để khám phá các ý tưởng." Ryan giải thích thêm rằng trong lớp của anh, "phải tạo ra một văn hóa mới thì 'đấu tranh hiệu quả' mới có tác dụng. Học sinh phải có sự can đảm, biết rằng suy nghĩ của mình không phải là 'ngớ ngẩn' và rằng, với sự kiên trì, các em có thể học được những quy trình toán học khó – mà không cần tôi phải cầm tay chỉ việc." Với Ryan, cách để phát triển những điều kiện học tập đó chính là duy trì văn hóa vòng tròn trong lớp học.

Vào tháng 9 năm 2016, sinh viên của tôi sẽ bắt đầu học kỳ mới với ấn bản đầu tiên của cuốn Circle in the Classroom: Field Book I, một bước khởi đầu cho hành trình của các em. Dựa trên phản hồi từ Ryan và những sinh viên như cậu ấy, thiết kế của cuốn sách này mang tính định hướng rất rõ ràng. Một cuốn field book được định nghĩa là tập hợp các tài liệu gốc và những quan sát thực tế trong quá trình nghiên cứu. Cấu trúc của Circle in the Classroom: Field Book I cũng tương tự, nó mở ra lời mời gọi các bạn hãy ngồi vào vòng tròn, giữ lấy vành khuyên của sự đồng thuận, quan sát và suy ngẫm về những khái niệm mới, để rồi trở thành một người tham gia tích cực và một người quan sát quá trình học tập, cùng nhau kiến tạo nên văn hóa lớp học. Đây là một công cụ tương tác được thiết kế để khuyến khích sinh viên trở thành những nhà thám hiểm chính trải nghiệm của mình – trước hết là với tư cách người học, và mãi mãi là những nhà giáo dục không ngừng trưởng thành.

—

Nguồn bài viết:  Lisa Smith, Circle in the classroom, Blog The Circle Way

Chuyển ngữ: Tròn Lành Việt Nam

Ảnh: Unsplash

‍