Chia sẻ của cô Laurie Leahy, một giáo viên tại Wisconsin, Mỹ trên blog The Circle Way.

Nếu tôi hình dung về một vòng tròn khổng lồ bao gồm tất cả những học trò mình từng dạy, con số ấy sẽ vượt quá năm trăm người. Vòng tròn ấy hẳn sẽ lung linh, rạng rỡ và ngân vang những giai điệu dịu êm.

Tôi dạy những đứa trẻ, và chính chúng cũng dạy lại tôi. Chúng dạy tôi cách đứng trên bục giảng, và giúp tôi học cách để sống trọn vẹn kiếp người.

Suốt bao nhiêu năm đi dạy, mỗi độ tháng Chín về, lớp học của tôi luôn bắt đầu bằng một vòng tròn. Theo thời gian, vòng tròn ấy trở thành một nếp sống: chúng tôi ngồi lại bên nhau để họp lớp, để thảo luận, để kể cho nhau nghe những câu chuyện đời thường. Trên tấm thảm ấy, chúng tôi ngồi sát bên nhau, không ai bị bỏ lại phía sau, ai cũng bình đẳng như nhau. Càng ngày, tôi càng thấu cảm sâu sắc giá trị và những món quà mà vòng tròn này mang lại, và tôi tin học trò của mình cũng cảm nhận được điều đó. Vòng tròn không chỉ là một hình dạng; nó là biểu tượng sống động cho cộng đồng mà chúng tôi cùng nhau vun đắp qua từng ngày. Đó là nơi tụi trẻ hiểu rằng chẳng có câu hỏi nào là ngớ ngẩn, ngay cả những cậu con trai cũng có thể trao đi những cái ôm, và những giọt nước mắt - kể cả của cô giáo - đều được trân trọng.

Tháng Chín năm ngoái, vào ngày khai trường, một học sinh mới chuyển đến lớp tôi. Danny vừa trải qua một bi kịch đau lòng: mẹ em đột ngột qua đời vì tai nạn chỉ vài tuần trước đó. Danny nhờ tôi kể cho cả lớp nghe về sự mất mát ấy khi giới thiệu em, và tôi đã làm theo. Vòng tròn đầu tiên của chúng tôi chìm vào tĩnh lặng, những đôi mắt mở to, và sự hiếu động thường thấy của lũ trẻ lớp ba bỗng tan biến. Tôi khẽ gợi ý: "Hay là chúng mình nắm tay nhau một lát nhé?". Tôi đã đúng, chúng tôi cần điều đó. Giữa sự im lặng ấy, giọng nói của một cô bé - vốn vẫn bị dán nhãn là "ngỗ ngược, bướng bỉnh" - vang lên: "Không gì có thể thay thế được mẹ của bạn Danny, nhưng nếu tất cả chúng mình cùng giúp đỡ, mỗi đứa sẽ là một phần nhỏ thay mẹ chăm sóc bạn ấy." Và suốt cả năm học đó, tụi trẻ đã thực sự làm như vậy. Chúng đã trở thành gia đình của em.

Một năm khác, chúng tôi thảo luận về cuốn tiểu sử của Martin Luther King Jr. Không khí chùng xuống khi đọc đến đoạn về cuộc diễu hành của những đứa trẻ ở Birmingham. Tôi - một phụ nữ da trắng - đã rưng rưng nước mắt khi học trò hỏi làm sao những người lớn da trắng lại có thể thù ghét những đứa trẻ da màu đến thế. Jasmine, một cô bé người Mỹ gốc Phi ngồi phía bên kia vòng tròn, nhận ra sự xúc động của tôi và hỏi: "Cô Leahy, cô đang khóc ạ?". Tôi đáp rằng có lẽ cô đang khóc một chút. Cô bé lập tức băng qua vòng tròn, ôm chầm lấy tôi và quả quyết: "Đó KHÔNG PHẢI là lỗi của cô!". Tôi, người từng là một đứa trẻ mười tuổi vào thời điểm cuộc diễu hành Birmingham diễn ra, cảm thấy như mình vừa được gột rửa và chữa lành.

Cách đây vài năm, lớp tôi có một em nhỏ gặp bất ổn về tâm lý và có thói quen nguy hiểm là "bỏ chạy". Cô bé thường lao ra khỏi cửa, chạy dọc hành lang, ra tận sân chơi khiến các giáo viên phải vất vả đuổi theo. Khi đang nỗ lực kiềm chế hành vi này, một ngày nọ, em thú nhận rằng em chỉ muốn được "chạy tự do". Em hỏi tôi liệu em có thể làm điều đó ngay trong lớp không. Tôi bảo rằng tôi thấy ổn thôi, nhưng vì việc này ảnh hưởng đến cả lớp, nên tốt nhất em hãy hỏi ý kiến các bạn trong giờ sinh hoạt vòng tròn. Với nỗ lực kiểm soát bản năng, em đã chờ đợi đến lúc cả lớp ngồi lại bên nhau để xin phép. Những đứa trẻ lớp ba đã đáp lại bằng những câu hỏi đầy thấu đáo: "Bạn có cẩn thận để không đâm vào đồ đạc hay làm đau tụi mình không? Bạn sẽ chạy trong bao lâu? Bạn chắc chắn sẽ không chạy ra ngoài chứ? Bạn có muốn tụi mình đóng cửa lại không?"

Mọi lo lắng nhanh chóng được giải tỏa: em hứa không va chạm với ai, chỉ chạy trong hai phút, và đồng ý rằng việc đóng cửa là ý hay để bớt bị "cám dỗ" chạy ra ngoài. Một người bạn xung phong làm người đếm giờ, hô lớn: "Chuẩn bị, sẵn sàng, CHẠY!". Và thế là em chạy, lướt đi một cách khéo léo quanh vòng tròn, như một chú ngựa tơ tràn đầy sức sống. Trước khi hết giờ, em đã kịp chạy về chỗ của mình và ngồi xuống. Cả lớp vỗ tay khen ngợi vì em đã giữ đúng lời hứa: "Bạn giỏi lắm! Bạn đã làm đúng như những gì bạn nói!". Một cậu bé còn nhận xét: "Nhìn bạn chạy thích thật đấy. Tớ thích cách tóc bạn bay trong gió, trông cứ như bờm ngựa ấy!". Từ đó về sau, cô bé không bao giờ cảm thấy cần phải chạy trốn khỏi lớp học nữa. Vòng tròn ấy chính là một bến đỗ an toàn.

Vòng tròn của chúng tôi đã làm nên những điều kỳ diệu. Chúng tôi gửi những món quà bí mật cho các lớp học khác, viết những lời chia buồn tới các bạn trường bên khi sân chơi của họ bị phá hoại, và gửi thư cho các tập đoàn đang hủy hoại rừng mưa. Vòng tròn ấy không đứng yên; nó lan tỏa như một mạng lưới bền bỉ. Đôi khi, vòng tròn ấy bước ra khỏi căn phòng, khi chúng tôi cùng nhau nhặt lá thu và ngồi vòng quanh trên thảm cỏ, hay khi hai mươi tư con người cùng nhau tạo thành một vòng tròn "thiên thần tuyết" giữa cánh đồng trắng xóa tháng Giêng. Thiên nhiên dạy ta rằng, vòng tròn hiện hữu ở khắp mọi nơi.

Tất nhiên, không phải bản thân cái hình tròn ấy tạo nên cộng đồng - dù nó có giúp ích phần nào. Điều thực sự định hình nên chúng tôi chính là sự cởi mở dành cho nhau, điều khiến cho sự kết nối và việc học hỏi trở nên khả thi.

Tôi nghĩ mình vốn khá giỏi trong việc "xỏ chân vào hài của học trò" (đặt mình vào vị trí của các em), dù sao thì tôi cũng từng là một đứa trẻ lớp ba. Nhưng điều thay đổi lớn nhất trong tôi chính là sự sẵn lòng để các em được bước vào thế giới của mình. Khi lắng nghe thật kỹ, tôi nghe thấy các em khát khao được thấy một người lớn "thực thụ" - một người cũng có những bấp bênh, sai lầm và tổn thương, bên cạnh những thành công và niềm vui.

Vì vậy, tôi mang cả tâm hồn mình vào vòng tròn ấy. Tôi không đứng bên trên hay quan sát từ một khoảng cách xa xôi nào cả. Tôi ở đó, là một phần của vòng tròn, cùng với các em.

—

Nguồn bài viết: Laurie Leahy, Teaching in a Circle, Blog The Circle Way

Chuyển ngữ: Tròn Lành Network

‍

‍